Evaluatieve AI

Evaluatieve AI is kunstmatige intelligentie die beoordeelt wat al gemaakt is, in plaats van zelf nieuwe inhoud te produceren. Waar generatieve AI teksten, beelden of code voortbrengt, doet evaluatieve AI het omgekeerde: ze toetst een bestaand document, dossier of rapport aan een normenkader en rapporteert wat niet standhoudt.

De werkwijze is in de kern eenvoudig. Een dossier wordt naast een normenkader gelegd, en het systeem zoekt naar wat ontbreekt, wat elkaar tegenspreekt, wat niet onderbouwd is en wat verouderd is. Het resultaat is een bevindingenrapport: observaties met een bronverwijzing, geen scores en geen eindoordeel.

Kenmerkend voor evaluatieve AI is de rolverdeling tussen systeem en mens. Het systeem signaleert; de mens beslist. Een evaluatief systeem spreekt zich niet uit over personen en velt geen verdict over conformiteit. Het levert een gefundeerde, verifieerbare beoordeling aan wie de beslissing neemt.

De term wint aan belang in domeinen waar een fout duur is: compliance, due diligence, rapportering en onderwijs. Daar draait beoordeling vandaag grotendeels op mensen die documenten één voor één lezen. Evaluatieve AI maakt die blik systematisch en consequent, over een volledige documentset heen.